Osoby planujące rozpoczęcie terapii często zastanawiają się, czym różnią się poszczególne nurty psychoterapeutyczne. Każde podejście opiera się na innej koncepcji funkcjonowania człowieka oraz wykorzystuje odmienne metody pracy, jednak ich wspólnym celem jest poprawa zdrowia psychicznego i jakości życia.

Rodzaje podejść psychoterapeutycznych:

Dobór odpowiedniego nurtu psychoterapeutycznego zależy od rodzaju trudności i problemów pacjenta oraz celu, jaki chce osiągnąć. Podążając za projektem ustawy o zawodzie psychoterapeuty możemy wyróżnić 5 grup nurtów terapeutycznych.

1) humanistyczno-doświadczeniowe
2) integracyjne oraz wielomodalnościowe
3) poznawcze lub behawioralnej
4) psychoanalityczne oraz psychodynamiczne
5) systemowe

Psychoterapia humanistyczno-doświadczeniowa

Psychoterapia humanistyczno-doświadczeniowa wywodzi się z psychologii humanistycznej, która rozwinęła się w latach 50. XX wieku. Za jej najważniejszego przedstawiciela uznawany jest Carl Rogers, twórca terapii skoncentrowanej na osobie. Istotny wkład w rozwój tego nurtu wnieśli również Abraham Maslow, autor teorii samorealizacji, Fritz Perls, twórca terapii Gestalt,  Leslie Greenberg, rozwijający terapię skoncentrowaną na emocjach  czy Miltona H. Ericksona, skupiający się zasobach.

Podstawowym założeniem tego podejścia jest przekonanie, że każdy człowiek posiada naturalny potencjał do rozwoju i zdrowienia. Problemy psychiczne są postrzegane jako skutek utraty kontaktu z własnymi emocjami, potrzebami lub wartościami, a zatem  kluczową rolę odgrywa relacja terapeutyczna oparta na empatii, autentyczności i bezwarunkowej akceptacji.

Psychoterapia humanistyczna pomaga osobom zmagającym się z obniżonym nastrojem, lękiem, niskim poczuciem własnej wartości, trudnościami w relacjach, kryzysami życiowymi czy wypaleniem zawodowym. Często wybierają ją również osoby pragnące lepiej poznać siebie i rozwijać swój potencjał.

Ciekawostką jest fakt, że badania pokazują, iż elementy wypracowane przez Carla Rogersa, zwłaszcza empatia i autentyczna relacja terapeutyczna, są dziś uznawane za jedne z najważniejszych czynników skuteczności psychoterapii niezależnie od nurtu.

Psychoterapia integracyjna i wielomodalnościowa

Psychoterapia integracyjna powstała z przekonania, że żaden pojedynczy nurt nie odpowiada na wszystkie potrzeby pacjentów. Jej rozwój wiąże się z pracami Arnolda Lazarusa, twórcy terapii wielomodalnej, oraz Johna Norcrossa i Jamesa Prochaski, którzy zajmowali się integracją różnych modeli psychoterapii.

Podejście integracyjne zakłada elastyczne łączenie metod wywodzących się z różnych nurtów, między innymi terapii poznawczo-behawioralnej, psychodynamicznej, humanistycznej czy systemowej. Terapeuta dobiera techniki do konkretnej osoby, jej problemów oraz etapu terapii.

Psychoterapia integracyjna znajduje zastosowanie w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji, zaburzeń osobowości, problemów emocjonalnych, kryzysów życiowych oraz trudności w relacjach. Jest szczególnie ceniona wtedy, gdy pacjent doświadcza kilku współwystępujących problemów.

W praktyce coraz więcej specjalistów pracujących jako psychoterapeuta Warszawa Żoliborz korzysta z podejścia integracyjnego, ponieważ pozwala ono lepiej odpowiadać na złożone potrzeby pacjentów.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)

Psychoterapia poznawczo-behawioralna jest jednym z najlepiej przebadanych naukowo nurtów psychoterapii. Jej twórcami byli Aaron T. Beck, który stworzył terapię poznawczą, oraz Albert Ellis, autor terapii racjonalno-emotywnej.

Podstawowym założeniem CBT jest przekonanie, że nasze emocje wynikają przede wszystkim ze sposobu interpretowania wydarzeń, a nie z samych wydarzeń. Negatywne schematy myślenia prowadzą do cierpienia psychicznego i utrwalają niekorzystne zachowania.

Terapia poznawczo-behawioralna znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych, fobii, napadów paniki, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, bezsenności, PTSD oraz zaburzeń odżywiania. Jest również wykorzystywana w pracy z osobami cierpiącymi na przewlekły stres i wypalenie zawodowe.

Najczęściej jest to terapia krótkoterminowa i trwa od kilku do kilkunastu miesięcy.

Ciekawostką jest fakt, że CBT jest rekomendowana przez wiele międzynarodowych organizacji zajmujących się zdrowiem psychicznym jako metoda pierwszego wyboru w leczeniu wielu zaburzeń psychicznych.

Psychoterapia psychoanalityczna i psychodynamiczna

Początki tego nurtu sięgają prac Sigmunda Freuda, twórcy psychoanalizy. Jego idee rozwijali między innymi Carl Gustav Jung, Melanie Klein, Donald Winnicott, Otto Kernberg oraz Heinz Kohut. Współczesna psychoterapia psychodynamiczna różni się od klasycznej psychoanalizy, jednak nadal opiera się na analizie nieświadomych procesów psychicznych.

Założeniem terapii jest przekonanie, że wiele obecnych trudności wynika z doświadczeń z dzieciństwa oraz nieuświadomionych konfliktów wewnętrznych. Zrozumienie tych mechanizmów umożliwia trwałą zmianę funkcjonowania.

Psychoterapia psychodynamiczna pomaga osobom z depresją, zaburzeniami osobowości, przewlekłym lękiem, problemami w relacjach, trudnościami emocjonalnymi oraz nawracającymi kryzysami życiowymi.

Jej celem jest zwiększenie wglądu w siebie, zrozumienie własnych schematów funkcjonowania i budowanie bardziej dojrzałych sposobów radzenia sobie z emocjami.

Najczęściej jest to terapia długoterminowa, trwająca od roku do kilku lat.

Ciekawostką jest to, że współczesna psychoterapia psychodynamiczna jest znacznie bardziej aktywna niż klasyczna psychoanaliza i opiera się na partnerskiej relacji terapeuty z pacjentem.

Psychoterapia systemowa

Psychoterapia systemowa rozwinęła się przede wszystkim dzięki pracom Salvadora Minuchina, Murraya Bowena, Virginii Satir oraz Jaya Haleya. W odróżnieniu od innych nurtów koncentruje się nie tylko na jednostce, ale również na relacjach rodzinnych i społecznych.

Według tego podejścia trudności jednej osoby często są związane z funkcjonowaniem całego systemu rodzinnego. Zmiana sposobu komunikacji i relacji pomiędzy członkami rodziny może prowadzić do poprawy samopoczucia wszystkich jej członków.

Psychoterapia systemowa jest szczególnie skuteczna w terapii rodzin, par, dzieci i młodzieży, a także w rozwiązywaniu konfliktów małżeńskich, problemów wychowawczych oraz kryzysów rodzinnych.

Ciekawostką jest to, że podczas sesji terapeuta może pracować jednocześnie z całą rodziną, obserwując sposób komunikacji jej członków i pomagając im wypracować nowe wzorce funkcjonowania.

ZESTAWIENIE NURTÓW PSYCHOTERAPEUTYCZNYCH:

Nurt psychoterapii Główne założenia W jakich problemach pomaga? Cel terapii Czas trwania
Humanistyczno-doświadczeniowy Człowiek posiada naturalny potencjał do rozwoju. Terapia koncentruje się na emocjach, autentyczności oraz budowaniu bezpiecznej relacji terapeutycznej. Kryzysy życiowe, depresja, zaburzenia lękowe, niska samoocena, trudności w relacjach, rozwój osobisty. Lepsze poznanie siebie, zwiększenie samoświadomości, poprawa jakości życia i relacji z innymi. Krótko- lub długoterminowa – zależnie od potrzeb pacjenta.
Integracyjny i wielomodalnościowy Łączy metody różnych nurtów psychoterapii i dostosowuje sposób pracy do indywidualnych potrzeb pacjenta. Depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia osobowości, kryzysy emocjonalne, trudności w relacjach oraz złożone problemy psychiczne. Indywidualne dopasowanie terapii oraz osiągnięcie trwałej poprawy funkcjonowania. Zarówno krótkoterminowa, jak i długoterminowa.
Poznawczo-behawioralny (CBT) Zakłada, że sposób myślenia wpływa na emocje i zachowanie. Zmiana niekorzystnych przekonań pomaga zmniejszyć objawy i poprawić funkcjonowanie. Depresja, zaburzenia lękowe, fobie, OCD, PTSD, bezsenność, zaburzenia odżywiania, przewlekły stres. Zmiana nieadaptacyjnych schematów myślenia i zachowania oraz nauka skutecznych sposobów radzenia sobie z trudnościami. Najczęściej krótkoterminowa (około 3–12 miesięcy).
Psychoanalityczny i psychodynamiczny Koncentruje się na wpływie nieświadomych procesów oraz doświadczeń z przeszłości na obecne funkcjonowanie. Zaburzenia osobowości, depresja, przewlekły lęk, trudności emocjonalne, problemy w relacjach, nawracające kryzysy. Zwiększenie wglądu w siebie, zrozumienie przyczyn problemów i trwała zmiana sposobu funkcjonowania. Najczęściej długoterminowa (od roku do kilku lat).
Systemowy Trudności jednostki rozpatrywane są w kontekście relacji rodzinnych i społecznych. Zmiana jednego elementu wpływa na cały system. Konflikty rodzinne, terapia par, problemy wychowawcze, kryzysy rodzinne, trudności dzieci i młodzieży. Poprawa komunikacji, odbudowa relacji oraz wypracowanie nowych sposobów rozwiązywania problemów. Najczęściej krótkoterminowa (kilka–kilkanaście spotkań), choć w razie potrzeby może być dłuższa.

Podsumowanie

Nie istnieje jeden najlepszy nurt psychoterapeutyczny. Każde podejście zostało stworzone z myślą o innych potrzebach i trudnościach pacjentów. Psychoterapia humanistyczna koncentruje się na rozwoju osobistym i emocjach, poznawczo-behawioralna pomaga zmieniać sposób myślenia i zachowania, psychodynamiczna pozwala zrozumieć głębsze przyczyny problemów, systemowa skupia się na relacjach rodzinnych, a integracyjna łączy najskuteczniejsze metody różnych szkół.

Jeżeli zastanawiasz się, która forma terapii będzie odpowiednia dla Ciebie, warto skonsultować się ze specjalistą. W naszej poradni Twój Psycholog Żoliborz pomożemy określić źródło trudności oraz zaproponuje sposób pracy najlepiej dopasowany do Twoich potrzeb i celów terapeutycznych. pomożemy też w doborze odpowiedniego nurtu psychoterapeutycznego. Więcej o nurtach w jakich  pracujemy….

 

Bibliografia

Beck A. T., Terapia poznawcza zaburzeń emocjonalnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Corey G., Teoria i praktyka poradnictwa i psychoterapii, Zysk i S-ka.

Freud S., Wstęp do psychoanalizy, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lazarus A. A., Multimodal Therapy: The Technical Eclectic Approach.

Prochaska J. O., Norcross J. C., Systemy psychoterapeutyczne. Analiza transteoretyczna, Instytut Psychologii Zdrowia PTP.

Rogers C. R., O stawaniu się osobą, Dom Wydawniczy Rebis.

Yalom I. D., Dar terapii, Instytut Psychologii Zdrowia PTP.

Minuchin S., Rodziny i terapia rodzin, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.