Zaburzenia odżywiania
Masz problemy z wagą takie jak nadwaga czy otyłość, mimo stosowania diet? Widzisz, że twoje problemy dietetyczne mają podłoże emocjonalne? Wstydzisz się swojego jedzenia lub masz poczucie winy po napadach objadania się? Masz wrażenie, że twoje życie kręci się wokół jedzenia?
Zaburzenia odżywiania dotykają nie tylko ciała pacjenta. Ich korzenie sięgają głęboko w sferę emocjonalną i relacyjną. W codziennej pracy gabinetu psychologicznego widzimy ogromne cierpienie pacjentów oraz ich bliskich. Relacja z jedzeniem staje się w tym przypadku odzwierciedleniem głębokich wewnętrznych konfliktów. Pacjenci często trafiają do nas po wielu miesiącach samotnej walki. Czasem od pierwszych niepokojących sygnałów mijają wręcz długie lata. Nowa klasyfikacja ICD-11, opracowana przez Światową Organizację Zdrowia, wprowadza precyzyjne kryteria diagnostyczne zaburzeń odżywiania. W naszej poradni pomagamy poradzić sobie z poniższymi rodzajami zaburzeń odżywiania:
Zaburzenie odżywiania z napadami objadania się (BED)
Inną powszechną jednostką jest zaburzenie z napadami objadania się, określane skrótem BED. Polega ono na nawracających epizodach pochłaniania dużych ilości pokarmu. W przeciwieństwie do bulimii nie występują tu jednak zachowania kompensacyjne. Pacjenci jedzą znacznie szybciej niż zwykle, aż do poczucia nieprzyjemnej pełności. Spożywają posiłki w samotności z powodu wstydu. Czują ogromne obrzydzenie do samego siebie oraz przygnębienie. Epizody te występują średnio raz w tygodniu przez okres co najmniej trzech miesięcy. Schorzenie to dotyczy około 2-3% populacji i wymaga specjalistycznego leczenia psychoterapeutycznego. U wielu pacjentów zmagający się z BED kompulsywne jedzenie współwystępuje z nadwagą , otyłością, ale też depresją czy zaburzeniami lękowymi. Więcej o tym możesz znaleźć pod tym artykułem.
Mechanizm emocjonalny towarzyszący temu zaburzeniu doskonale oddaje wypowiedź pacjenta zmagającego się z BED:
„Napad przychodził nagle i miałem wrażenie, że zupełnie tracę nad sobą panowanie. Jadłem w samotności, chowając się przed wszystkimi z powodu ogromnego wstydu, chociaż wcale nie czułem fizycznego głodu. Dopiero gdy pojawiało się nieprzyjemne rozpieranie, przestawałem, a zaraz potem przychodziło przeraźliwe obrzydzenie do samego siebie i poczucie winy, z którym zostawałem zupełnie sam.”
Powyższy cytat pokazuje, jak głęboki wstyd towarzyszy pacjentom. Bez profesjonalnego wsparcia wyjście z tego błędnego koła staje się niezwykle trudne
Bulimia – pętla wstydu i przymusu w zaburzeniu odżywiania
Żarłoczność psychiczna, charakteryzuje się nawracającymi epizodami objadania się. Podczas takiego napadu pacjent spożywa ogromne ilości jedzenia w krótkim czasie. Często jest to okres nieprzekraczający dwóch godzin. Towarzyszy temu całkowite poczucie utraty kontroli nad jedzeniem. Po epizodzie pojawia się przeraźliwe poczucie winy oraz lęk przed przytyciem. Aby zapobiec wzrostowi wagi, pacjenci sięgają po niewłaściwe zachowania kompensacyjne. Prowokują wymioty, stosują głodówki lub intensywne treningi. Do rozpoznania wymagane jest występowanie tych zachowań co najmniej raz w tygodniu przez trzy miesiące. Masa ciała pacjentów z bulimią często mieści się w granicach normy. To ułatwia długotrwałe ukrywanie choroby przed bliskimi.
Nietypowe postacie zaburzeń odżywiania – atypowa anoreksja, przeczyszczanie i nocne objadanie się
W praktyce klinicznej niezwykle ważne jest dostrzeżenie pacjentów o mniej typowych objawach. Klasyfikacja ICD-11 wyróżnia kategorię określaną jako inne określone zaburzenia jedzenia. Należy do nich między innymi jadłowstręt psychiczny nietypowy. W tym przypadku spełnione są wszystkie psychiczne kryteria anoreksji. Jednak masa ciała pacjenta pozostaje w normie lub nawet powyżej niej. Osoby te cierpią tak samo silnie jak pacjenci z niskim BMI. Często spotykają się jednak z brakiem zrozumienia ze strony otoczenia.
Kolejnym rozpoznaniem jest zaburzenie z przeczyszczaniem się. Polega ono na powtarzanym stosowaniu środków przeczyszczających lub wymiotów. Pacjenci robią to w celu zmiany kształtu lub masy ciała. Nie występują u nich jednak wcześniejsze napady objadania się. Z kolei nocne objadanie się cechuje się nawracającymi epizodami jedzenia w nocy. Pacjent spożywa nadmierne ilości pokarmu po wieczornym posiłku lub po wybudzeniu ze snu. Jest przy tym w pełni świadomy swojego zachowania. Odczuwa z tego powodu znaczny stres oraz upośledzenie funkcjonowania.
Złożoność tych przeżyć doskonale odzwierciedla wypowiedź 24-letniej Ani:
„Nikt wokół nie wierzył, że mam problem z odżywianiem, ponieważ moja waga była w normie. Jednak po każdym posiłku czułam przeraźliwą potrzebę pozbycia się jedzenia, co całkowicie rujnowało moje zdrowie psychiczne.”
ARFID – ograniczenia jedzenia wynikające z lęku i wrażliwości sensorycznej
Zaburzenie związane z unikaniem i ograniczeniem przyjmowania pokarmów nosi skrót ARFID. Jednostka ta została wyodrębniona w celu opisania pacjentów o specyficznych trudnościach żywieniowych. W przeciwieństwie do anoreksji brak tu dbałości o masę czy kształt ciała. Ograniczanie posiłków nie wynika z chęci schudnięcia. Pacjent unika jedzenia z powodu jego cech organoleptycznych. Przeszkadzać może konsystencja, zapach, barwa lub smak potraw. Często występuje też silna neofobia żywieniowa.
Inną przyczyną unikania pokarmów w ARFID jest lęk przed niepożądanymi konsekwencjami. Pacjenci obawiają się zadławienia, wymiotów lub bólów brzucha. Nierzadko jest to wynik wcześniejszych traumatycznych doświadczeń. W konsekwencji dochodzi do znacznej utraty masy ciała. Często występują też niedobory żywieniowe wymagające suplementacji. U dzieci obserwuje się brak oczekiwanego przyrostu wagi oraz spowolnienie wzrostu.
Schorzenie to znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie społeczne i rodzinne. Pacjenci odczuwają lęk przed wspólnym spożywaniem posiłków. Diagnostyka ARFID wymaga wykluczenia braku dostępności pożywienia oraz uwarunkowań kulturowych. Wczesne rozpoznanie pozwala zapobiec poważnym powikłaniom zdrowotnym.
Skorzystaj z terapii, jeżeli:
-
Waga, odchudzanie się stają się centrum, wokół którego krąży Twoje życie,
-
Nie akceptujesz lub nienawidzisz się za to, jak wyglądasz,
-
Wstydzisz się swojego jedzenia lub gnębią Cię nawracające wyrzuty sumienia z powodu napadów przejadania się,
-
Bezskutecznie stosujesz różne diety, leki i preparaty,
-
Odnosisz okresowe zwycięstwa w walce ze zbędnymi kilogramami, by po pewnym czasie wrócić do starej wagi,
-
Przed Tobą zabieg bariatryczny, a Ty potrzebujesz diagnozy i wsparcia w tym procesie.
Psycholodzy i psychoterapeuci w Twój Psycholog Żoliborz pomagający poradzić sobie z zaburzeniami odżywiania:
Jeśli masz wątpliwości czy twoje objawy związane z lękiem kwalifikują się na leczenie, skontaktuj się z naszym specjalistą, który udzieli odpowiedzi na Twoje pytania. Zapraszamy.
Katarzyna Lubowicz
PSYCHOLOG, PSYCHOTERAPEUTA W TRAKCIE CERTYFIKACJIOFERUJE PSYCHOTERAPIĘ: sesje indywidualne oraz par/małżeństw, z osobami dorosłymi (od 18 r.ż.), sesje w j. polskim i angielskim, NURT PRACY: TSR
Agata Zbrzeźniak
PSYCHOLOG, PSYCHOTERAPEUTA W TRAKCIE CERTYFIKACJIOFERUJE PSYCHOTERAPIĘ: sesje indywidualne, z osobami dorosłymi (od 18 r.ż.), sesje odbywają się w języku polskim, NURT PRACY: psychodynamiczny
Anna Bogdańska
PSYCHOLOG, PSYCHOTRAUMATOLOG, PSYCHOTERAPEUTA W TRAKCIE CERTYFIKACJIOFERUJE PSYCHOTERAPIĘ: sesje indywidualne, z osobami dorosłymi (od 18 r.ż.), sesje odbywają się w języku polskim, NURT PRACY: ericksonowski
Agnieszka Chmielewska-Kołodziej
PSYCHOLOG, PSYCHOTERAPEUTA W TRAKCIE CERTYFIKACJI,TERAPEUTA UZALEŻNIEŃ, Z KWALIFIKACJAMI W ZAKRESIE PSYCHODIETETYKIOFERUJE PSYCHOTERAPIĘ: indywidualną oraz par/małżeństw, z osobami dorosłymi (od 18 r.ż.), sesje w j. polskim, NURT PRACY: ericksonowski
Sylwia Wrzosek
PEDAGOG, PSYCHOTERAPEUTA W TRAKCIE SZKOLENIAOFERUJE PSYCHOTERAPIĘ: sesje indywidualne, z osobami dorosłymi i młodzieżą (od 16 r.ż.), sesje w języku polskim, NURT PRACY: psychodynamiczny
Najczęściej zadawane pytania o nadwagę, bulimię i BED
Dowiedz się, kiedy problemy z jedzeniem mogą wymagać pomocy psychologa, jak wygląda terapia oraz kiedy warto zgłosić się na konsultację.
Nie. Na masę ciała wpływa wiele czynników, między innymi styl życia, choroby, przyjmowane leki, uwarunkowania biologiczne oraz czynniki psychologiczne. U części osób jedzenie staje się sposobem radzenia sobie z napięciem, stresem lub trudnymi emocjami.
Jeżeli odchudzanie staje się głównym celem życia, pojawiają się napady objadania, poczucie winy po jedzeniu, utrata kontroli nad ilością spożywanych posiłków lub wielokrotne nieudane próby schudnięcia, warto skonsultować się z psychologiem.
W bulimii po epizodach objadania pojawiają się zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów, intensywne ćwiczenia lub stosowanie środków przeczyszczających. W przypadku BED dochodzi do napadów objadania bez regularnych zachowań kompensacyjnych.
Psychoterapia rozpoczyna się od poznania historii pacjenta oraz analizy mechanizmów związanych z jedzeniem, emocjami i obrazem własnego ciała. Celem terapii jest trwała zmiana sposobu radzenia sobie z emocjami, a nie jedynie redukcja masy ciała.
Jeżeli jedzenie wywołuje poczucie winy, pojawiają się napady objadania, ciągłe myślenie o wadze lub kolejne diety nie przynoszą trwałych efektów, warto umówić konsultację. Wczesna pomoc zwiększa skuteczność terapii.
Jeżeli trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała mają związek z emocjami, stresem lub zaburzeniami odżywiania, psychoterapia może być ważnym elementem leczenia. Pomaga zmienić nawyki i lepiej rozumieć mechanizmy odpowiedzialne za jedzenie emocjonalne.
Jeżeli podejrzewasz u siebie bulimię, BED lub inne zaburzenia jedzenia, nasza poradnia Twój Psycholog Żoliborz w Warszawie oferuje możliwość konsultacji z psychologiem lub psychoterapeutą zajmującym się leczeniem zaburzeń odżywiania.